Słowo „intercyza” wywołuje wiele kontrowersji. Choć nie cieszy się sympatią, staje się coraz popularniejsze. W większości państw Unii Europejskiej, rozdzielność majątkowa jest ustrojem ustawowym.
W Polsce wciąż obowiązuje wspólnota majątkowa małżonków. Aby było inaczej, Państwo Młodzi muszą przed ślubem podpisać intercyzę. Według jednych jest to szczepionka na współczesną chorobę cywilizacyjną, jaką są rozwody dla innych jest antytezą miłości
i oddania.

Statystyki GUS pokazują, że liczba rozwodów wciąż rośnie. W roku 2000 było ich 43 tys., w 2004 roku 56 tys., a w 2013 już 66 tys. (36,7% liczby nowo zawartych małżeństw). W 75% przypadków powództwa o rozwód wnosi kobieta, zwolennikami intercyz są na ogół mężczyźni ponieważ przeważnie to oni zarabiają więcej podczas, gdy kobieta często zajmuje się jedynie wychowaniem dzieci. Wiele osób, które decydują się na intercyzę to osoby stojące u progu rozwodu. Najczęściej są to ludzie w wieku 45-55 lat, posiadający już jakieś dobra materialne, mający duże dochody. Przed rozstaniem chcą załatwić sprawy finansowe, zadbać o dobro dzieci. Natomiast młodzi ludzie najczęściej zupełnie nie interesują się intercyzami, co potwierdza przeprowadzona w naszym regionie ankieta:

ankieta
Źródło: opracowanie na podstawie przeprowadzonej ankiety przez Śląski Dziennik

Czym właściwie jest intercyza?

Intercyza to majątkowa umowa małżeńska, która wprowadza inny niż ustawowy ustrój majątkowy pomiędzy małżonkami. Sporządza ją notariusz, a podpisana zostaje w obecności obojga zainteresowanych. Koszt zawarcia takiej umowy przed ślubem to wydatek do ok. 500 zł. Jej zapisy wchodzą w życie w dniu zawarcia małżeństwa. Termin “intercyza” zarezerwowany jest, co prawda dla umowy sporządzanej przed ślubem, która zaczyna obowiązywać w momencie zawarcia małżeństwa, jednak terminem tym często określana jest także umowa sporządzana już w trakcie trwania małżeństwa, wprowadzająca rozdzielność majątkową. Podpisanie intercyzy oznacza, że wszystko, co małżonkowie zakupią po ślubie, będzie należało do jednego albo do drugiego z nich (do którego – za każdym razem trzeba będzie ustalić). Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy intercyza jest dobrą czy złą rzeczą. Wszystko zależy od tego, z jakich powodów jest ona zawierana.

Na mocy intercyzy partnerzy mogą:

  • rozszerzyć wspólność ustawową (np. poprzez ustanowienie małżonka współwłaścicielem domu, który nabyliśmy w drodze spadku);

  • ograniczyć wspólność ustawową (np. postanowić, iż zarobki każdego z małżonków nie będą stanowiły części majątku wspólnego);

  • ustanowić rozdzielność majątkową (wspólnota majątkowa w ogóle nie powstaje);

  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (w przypadku rozwodu jedno z małżonków, które w trakcie trwania małżeństwa zarabiało mniej, bo np. zajmowało się dziećmi i w związku z tym nie zarobkowało, może na drodze sądowej domagać się od partnera wyrównania majątków).

Kiedy ma sens podpisanie intercyzy?

W polskich warunkach nie chodzi zwykle o to, by chronić majątki zgromadzone przed ślubem, bo to i tak gwarantuje polskie prawo. Majątki każdego z małżonków sprzed zawarcia związku po rozwodzie, jako odrębne, nie podlegają podziałowi. W polskich warunkach podpisanie intercyzy ma więc sens jedynie w dwóch wypadkach: przy wielkiej różnicy potencjałów zarobkowych albo jako rozwiązanie doraźne, zastosowane w określonym celu.

Dlaczego małżonkowie decydują się na rozdzielność majątkową?

Powód pierwszy – firma

Na podpisanie intercyzy często decydują się przedsiębiorcy, którzy za długi firmy odpowiadają własnym majątkiem. W przypadku braku umowy majątkowej między małżonkami, pieniądze na poczet zadłużenia firmy mogą być ściągane z majątku wspólnego. Jest to szczególnie ważne przy działalności nacechowanej dużym ryzykiem. Warto również zdecydować się na podpisanie intercyzy w przypadku, gdy jedno z małżonków wykonuje zawód, w którym za popełnione błędy odpowiada się własnym majątkiem. Do takich zawodów należą m.in. notariusz czy agent ubezpieczeniowy.


Powód drugi – alimenty/spadek

Intercyza często jest podpisywana przez małżonków, jeśli po raz kolejny wstępują w związek małżeński a co najmniej jedno z nich posiada dziecko z poprzedniego związku. Intercyzy w tych wypadkach są podpisywane, aby chronić majątek drugiego małżonka przed ewentualnym braniem go pod uwagę sądu przy podwyżkach alimentów, choć pomimo intercyzy małżeńskiej sąd może uznać, że możliwości majątkowe wzrosły w związku z dochodami nowego współmałżonka.

Zgodnie z prawem połowę majątku po mężu/żonie dziedziczy małżonek, a połowa zostanie równo podzielona między wszystkie jego dzieci. Oznacza to, że wspólne dziecko odziedziczy dokładnie tyle samo jak dzieci z poprzedniego związku. Jeśli więc np. kobieta zarabia znacznie więcej niż mężczyzna za którego wychodzi za mąż a on ma dziecko z poprzedniego związku, podpisując intercyzę może się zabezpieczyć przed tym aby majątek wypracowany w znacznie mierze przez nią nie przypadł w spadku dziecku męża.

Powód trzeci – kredyt

Zawarcie intercyzy może uchronić nas przed odpowiedzialnością za zaciągane przez drugiego małżonka kredyty. Zniesienie wspólności majątkowej spowoduje wystąpienie rozdzielności majątkowej, tym przypadku małżonkowie dowolnie dysponują swoimi majątkami, a także mają możliwość zaciągania kredytów, czy pożyczek bez zgody partnera. Co ważne, w takiej sytuacji za zaciągnięte przez siebie zobowiązanie małżonkowie odpowiadają samodzielnie, tj. egzekucja roszczenia nie może zostać dokonana na majątku małżonka, który kredytu nie zaciągnął.

Wady intercyzy

Niestety, po podpisaniu intercyzy, małżonkowie nie mogą wspólnie rozliczać się z dochodów. Jest to szczególnie niekorzystne, gdy jedno z nich zarabia znacznie więcej niż drugie. Wówczas tracą możliwość uzyskania znacznego zwrotu podatków, który byłby możliwy przy wspólnocie majątkowej.

Majątek, który zawsze będzie należał tylko do jednej osoby pomimo braku intercyzy:

  • wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przed ślubem, np. samochód, mieszkanie, środki finansowe,

  • spadki i darowizny (również te otrzymane w trakcie małżeństwa),

  • przedmioty osobiste służące do zaspokajania wyłącznie Twoich potrzeb (kosmetyki, ubrania, wózek inwalidzki),

  • dochody z praw autorskich,

  • odszkodowania przyznane za doznaną krzywdę lub uszkodzenia ciała,

  • przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków.

Edyta Kwaśny